117 mikropali będzie utrzymywać dwukondygnacyjny obiekt kilka metrów nad ziemią. Tak powstaje nowe miejsce na kulturalnej mapie Białegostoku: „BTL – przestrzeń kreatywna”.
A mowa o trzyletnim projekcie inwestycyjnym, o powyższej nazwie, realizowanym przez Białostocki Teatr Lalek. W jego ramach powstanie wielofunkcyjna przestrzeń działań twórczych, wyposażona w salę, cztery pokoje mieszkalne dla artystów, zaplecze techniczne, socjalne i administracyjne.
Zanim przejdę do inwestycji, kadra inżynierska ze zdjęcia czołówkowego (od lewej): Wojciech Gorzelski – kierownik budowy, Daniel Zawadzki – kierownik kontraktu, Tomasz Jurgielewicz – przedstawiciel inwestora, Sebastian Jastrząb – kierownik robót i Jacek Rutkowski – przedstawiciel podwykonawcy
– Będzie to kolejna w mieście przestrzeń dla sztuki, edukacji i społeczności – mówił Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku podczas ubiegłorocznej konferencji prasowej na placu budowy. – Pozwoli ona na realizację spektakli, warsztatów edukacyjnych i wydarzeń społecznych, otworzy się też na projekty międzynarodowe. Będzie to miejsce dostępne dla niezależnych artystów oraz twórców poszukujących przestrzeni do realizacji swoich inicjatyw.
– W tej chwili wszystkie nasze działania teatralne skupiają się siedzibie głównej przy ul. Kalinowskiego – wyjaśnia Tomasz Jurgielewicz, kierownik Działu administracyjno-gospodarczego BTL. – Czasami jest to kłopotliwe. Trzeba coś zatrzymać, „zdjąć” spektakl po to, żeby odbyło się szkolenie, czy wystąpiła inna grupa. Zwyczajnie, brakuje nam miejsca, w którym można bezkolizyjnie wobec repertuaru prowadzić np. próby, czy zajęcia edukacyjne. Problem ten rozwiąże prowadzona inwestycja.
A inwestycja, o której mowa, dotyczy istniejących pracowni, magazynów i garaży BTL-u przy ul. Branickiego 17/2 w Białymstoku. Teatr już od wielu lat planuje ich adaptację na cele kultury. Dokumentacja dla tego przedsięwzięcia powstała w 2019 r.
– Jest to miejsce, gdzie magazynowaliśmy dekoracje, parkowaliśmy pojazdy teatralne. Przed laty była tam pracownia stolarska – kontynuuje Tomasz Jurgielewicz. – Budynki, już trochę podniszczone, wymagały zainwestowania, ale wciąż brakowało nam finansów. Teraz, kiedy tylko się pojawiły, przystąpiliśmy do prac.
Prace na działce o powierzchni 2.161 m2, położonej niemal w centrum miasta, rozpoczęły się w listopadzie 2025 r. Znajdują się na niej dwa budynki połączone łącznikiem. Garaże i magazyny od strony zachodniej są nieregularną bryłą, a część administracyjno-socjalna, od strony ulicy, ma kształt litery L. Oba są parterowe, bez podpiwniczenia. Projekt obejmie kompleksową modernizację obu i zagospodarowanie terenu wokół. Jest jednak podzielony na dwa etapy. Pierwszy, realizowany obecnie, dotyczy tylko „elki”.
Budynek ma 530 m2 powierzchni użytkowej. Zostanie rozbudowany i nadbudowany w ten sposób, że powstanie z niego obiekt na planie prostokąta o wysokości trzech kondygnacji. Nad istniejącą bryłą będą dobudowane dwie kondygnacje, a część dopełniająca go do prostokąta będzie jednokondygnacyjną salą widowiskową. W ten sposób powierzchnia użytkowa całości zwiększy się do 1.244 m2.
– Ze starego budynku zostało już zdjęte poszycie dachu, wyburzyliśmy ścianki działowe i stropy kanałowe – wyjaśnia Daniel Zawadzki, kierownik kontraktu. – Zostały tylko murowane konstrukcje zewnętrzne. Na bazie tego powstanie nowy podział pomieszczeń.
Natomiast najciekawszym inżyniersko tematem na budowie jest to, że nadbudowa będzie podtrzymywana przez mikropale – co było przewidziane na etapie projektu. Z uwagi na bardzo nienośne grunty w tym miejscu i, żeby nie obciążać murów istniejącego budynku, 117 mikropali zostało wbitych po obwodzie budynku. Grunt był zróżnicowany, więc mają one różną długość, od 5 do 10 m.
– Przed „fizycznym” rozpoczęciem prac, wykonaliśmy odwierty geotechniczne i dodatkowe opracowanie, aby poznać nośności gruntu – kontynuuje kierownik kontraktu. – Na podstawie tego zostały dobrane długości mikropali, średnica wszystkich jest taka sama – 30 cm. Stanowią one zewnętrzny fundament. Na nich spoczywają stopy i fundament. Nowe stropy będą się opierały na podciągach i słupach – obciążenia będą w ten sposób przeniesione na mikropale.
Cały proces wiercenia mikropala odbywa się w jednym etapie technologicznym przy użyciu standardowych urządzeń wiertniczych. Zbrojenie stanowi stalowa żerdź, a na jej górze tworzy się belkę oczepową, na której posadawia się stopę fundamentową. Część stóp jest posadowiona na trzech mikropalach, sporadycznie – na czterech. Ławy fundamentowe pod część widowiskową – na pojedynczych, rozmieszczonych równomiernie po obwodzie.
– Trudności inżynierskie? – zastanawia się kierownik. – Może stare fundamenty, które kiedyś – wiadomo – były budowane różnie, więc trafiają się jakieś pozostałości. W niektórych miejscach trzeba przygotowywać grunt pod wiercenie.
Dalsze prace to standardowa budowa: konstrukcja monoliczna słupowo-płytowa, ściany murowane i płaski stropodach. Ciekawa elewacja od strony sali – płyty hpl. Tyle trudności inżynierskich, są jeszcze te wynikające z lokalizacji.
– Realizacja każdej budowy w centrum wiąże się z problemami logistycznymi – kontynuuje kierownik kontraktu. – Dojazd ciężkim sprzętem jest utrudniony, ulica Branickiego jest mocno uczęszczana. Plac budowy jest mały, jak na skalę rozbudowy tak dużego budynku. Trudne jest składowanie materiałów.
***
Całość prac opiewa na kwotę ponad 8 mln zł. Przy czym dotyczy to jedynie części budowlanej bez wyposażenia i elementów scenicznych. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało dotację w wysokości 2,148 mln zł. Dotacja z miasta to 6,06 mln zł. Inwestycja zakończy się w grudniu 2027 r.
Barbara Klem
Zdjęcia: archiwum wykonawcy, Barbara Klem
| Kierownik budowy: Wojciech Gorzelski Inspektorzy nadzoru: Wojciech Sadowski (bud.) Kierownik kontraktu: Daniel Zawadzki Projekt: Arch Bud Daniel Kozłowski Białystok Wykonawca: Centrum Informatyki „ZETO” S.A. Białystok Inwestor: Białostocki Teatr Lalek |
