Zwiększenie średniej przepustowości do 1.270 m³/dobę i wydajności do ok. 14.553RLM. Mija półmetek prac na terenie budowy gminnej oczyszczalni ścieków w Szczuczynie.
Zacznę od krótkiego wyjaśnienia. RLM – równoważna liczba mieszkańców, to jednostka służąca do określania obciążenia oczyszczalni ścieków. Wyraża ona wielokrotność ładunku zanieczyszczeń w ściekach w stosunku do ładunku generowanego przez jednego mieszkańca w ciągu doby. Jeden RLM odpowiada 60 g zapotrzebowania na tlen biologiczny w ściekach.
Rzadko na naszym portalu poruszamy tematy z branży sanitarnej. Zatem z nieukrywaną radością na odmienność zapraszam do „zwiedzenia” zadania pn. „Rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków w Szczuczynie”. Razem ze mną zaprasza ekipa inżynierska i przedstawiciele inwestora.
Na zdjęciu (od prawej): Marcin Wileński – burmistrz Szczuczyna, Bogusław Ramotowski – inspektor, Referat Rozwoju i Inwestycji Urzędu Miasta, Krzysztof Wysocki – prezes Wielobranżowego Przedsiębiorstwa Komunalnego – Towarzystwo Budownictwa Społecznego w Szczuczynie, Paweł Stanisławski – kierownik budowy, Magda Bogdan – kierownik Referatu Komunalnego UM oraz: Marcin Nikonowicz, Marcin Lipski i Mieczysław Kucharski – nadzór inwestorski z firmy Energoinwest JK
Budowa, rozbudowa i przebudowa obiektów budowlanych na terenie oczyszczalni w Szczuczynie (bo tak brzmi pełna nazwa inwestycji) prowadzona jest w systemie zaprojektuj i wybuduj. Prace rozpoczęły się w marcu 2024 r. i prowadzone są w dwóch etapach. Zakończenie całości ma nastąpić w drugim kwartale 2026 r.
Inwestycja zwiększy efektywność oczyszczania ścieków komunalnych, dostosuje infrastrukturę do aktualnych wymagań ekologicznych oraz poprawi jakość obsługi mieszkańców. Modernizacja wpłynie bowiem na obniżenie kosztów eksploatacji oczyszczalni, a tym samym spadną ceny za odprowadzenie ścieków dla mieszkańców.
Dotychczasowy system kanalizacji sanitarnej w mieście i gminie Szczuczyn oparty jest o istniejącą oczyszczalnię ścieków przy ul. Łąkowej. Doprowadzane są do niej ścieki bytowe dopływające siecią kanalizacyjną oraz dowożone wozami asenizacyjnymi od mieszkańców. Dodatkowo dowożony jest osad z przydomowych oczyszczalni ścieków. Sieć kanalizacji sanitarnej na terenie miasta liczy 14,4 km i obsługuje 3.260 mieszkańców. Z 78 przydomowych oczyszczalni korzysta ok. 400 mieszkańców i z bezodpływowych zbiorników na ścieki (szamb) – 2.470 mieszkańców. „Stara” oczyszczalnia stawała się niewystarczającą na potrzeby miasta. Do tego utworzona kilkanaście lat temu w Szczuczynie podstrefa Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej jest już zajęta niemal w całości przez szereg zakładów przemysłowych. W ten sposób automatycznie wzrosła liczba ścieków, co w ostatnich latach układa się w proporcje pół na pół. Połowa to ścieki komunalne, a druga to te z zakładów ulokowanych w Strefie.
– Nasza gmina od kilku lat borykała się ze znacznymi kosztami utrzymania oczyszczalni, która została wykonana w tej technologii aktualnej na 2002 r. i przez blisko 20 lat działała bez większych awarii – wyjaśnia Bogusław Ramotowski z Referatu Rozwoju i Inwestycji Urzędu Miejskiego w Szczuczynie. – Do czasu nadmiernego jej obciążenia, spełniała wszelkie wymagania, tym samym oczyszczając ścieki w odpowiedni sposób. Działo się tak z powodu jej małego obciążenia ściekami, gdyż do kanalizacji sanitarnej przyłączone było do 2015 r. ok. 45% mieszkańców miasta, do 2019 r. – ok. 79% mieszkańców miasta, zaś w 2023 r. możliwość podłączenia miała już 96% mieszkańców. Do tego doliczając znaczny wzrost ścieków dowożonych w latach 2021-2022, to w tym okresie oczyszczalnia już nie dawała rady przerabiać takiej ilości ścieków jak i ich składu. Widząc ten stan rzeczy, już w 2021 r. podjęliśmy działania w kierunku zaprojektowania nowej, większej oczyszczalni, która podoła takiej ilości i tego typu ściekom. Ze względu na pojawienie się realnych możliwości pozyskania środków na to działanie postanowiliśmy realizować budowę w systemie zaprojektuj – wybuduj i tym samym sporządzono stosowny program funcjonalno-użytkowy. Następnie, ze względów finansowych, podzieliliśmy budowę na dwa etapy i w taki sposób do obu etapów udało się pozyskać ogromne środki finansowe o wysokości blisko 16 mln zł, przy inwestycji o wartości blisko 23 mln zł. Dla gminy Szczuczyn jest to największa tego typu inwestycja pod względem finansowym, a gdyby nie podpisane dwie promesy na dofinansowanie zadania inwestycyjnego w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych, nie byłoby realnych szans na jej rozpoczęcie. Mamy nadzieję że po dokonaniu rozruchu i ostatecznej kalibracji całej technologii, przez kolejnych co najmniej 30 lat, jedyne co nas będzie obciążało, to bieżące jej utrzymanie nowej oczyszczalni.
O ile stara oczyszczalnia miała średniodobową przepustowość 500 m³ na dobę, to nowa po rozbudowie będzie miała prawie trzykrotnie większą. W przeliczeniu na tzw. RLM-y, będzie przygotowana na obsługę 14,5 tys. osób. Gmina (łącznie z miastem) liczy prawie 6 tys. mieszkańców oczyszczalnia jest zaplanowana na 14.000, czyli może jeszcze się powiększyć oraz przyjąć ścieki z zakładów przemysłowyc . Kluczową sprawą jest strefa. Funkcjonują tam głównie firmy z branży spożywczej, które produkują dużo ścieków. Oczyszczalnia jest elementem pozwalającym na rozwój miasta i terenów. Mając tak przygotowaną infrastrukturę, łatwiej pozyskać inwestorów.
Na rozbudowę pozwala obecna lokalizacja obiektu. Teren ma powierzchnię 10.196 mkw, znajduje się na nim jedynie oczyszczalnia o powierzchni 4.540 mkw. Nowe obiekty budowlane są po sąsiedzku, a po zakończeniu prac stare zostaną wyłączone z eksploatacji.
Inwestycja obejmuje zaprojektowanie i wykonanie:
– budynku technicznego ze sterownią i wyposażeniem,
– automatycznej stacji zlewczej z pomiarem dowożonych ścieków, kratą i piaskownikiem, stanowiące wstępne mechaniczne podczyszczanie ścieków,
– reaktora biologicznego SBR ze zbiornikiem uśredniającym, komorą beztlenową defosforyzacji, nisko tlenową denitryfikacji, nitryfikacji, komorami membran i komorą predenitryfikacji osadu,
– budowę dwóch biofiltrów powietrza dla dwóch układów: nr 1 obsługujący stację zlewną ścieków dowożonych, zbiornik retencyjny i przepompownię oraz nr 2 obsługujący reaktory SBR,
– budowę komory stabilizacji osadu KTSO, zagęszczacza osadu KTSO-ZG, zbiornika buforowego i sitopiaskownika,
– budowę pomieszczeń socjalnych, remont budynków socjalno-technicznych,
– adaptacja budynku wiaty na osad wraz z wykonaniem ścian oporowych wokół wiaty,
– montaż nisko energochłonnych urządzeń technologicznych – pompy, sprężarki, prasy, przenośniki, płuczki, dmuchawy itp.,
– zagospodarowanie terenu – wykonanie placów, ciągów komunikacyjnych, ogrodzenia, monitoringu i oświetlenia.
Dopływ ścieków mamy z kilku źródeł – wyjaśniają ciąg technologiczny w nowym obiekcie Jerzy Kania i Mieczysław Kucharski, inspektor nadzorujący roboty technologiczne i sanitarne. – Sieć kanalizacyjna jest jakby oczywista. Dopływ ścieków jest realizowany grawitacyjnie oraz przez przepompownie. Natomiast ścieki dowożone trafiają do stacji zlewczej ścieków. Tu kierowca musi mieć identyfikującą go kartę magnetyczną, którą loguje się. Jak zostaje rozpoznany, podłącza się i stacja analizuje co on przywiózł. Po pozytywnej weryfikacji, jeśli spełnia warunki, może się otworzyć i wyprowadzić ścieki do oczyszczalni. Ścieki dopływające ze Strefy, są dodatkowo podczyszczane i oddzielnie opomiarowane.
Całość ścieków trafia do pompowni głównej, a potem dalej na trzykomorowy reaktor biologiczny z układem napowietrzania (hala dmuchaw) i mieszania. Tu zachodzi najważniejsza część procesu – biologiczne oczyszczanie ścieków. Istotny jest dobór odpowiedniej ilości tlenu do ilości ścieków tak, żeby zachodził proces utylizacji.
Oprócz ilości, powietrze trzeba jeszcze umiejętnie je rozprowadzić – uzupełnia Mieczysław Kucharski. – Rozwiązanie napowietrzania drobnopęcherzykowego w postaci rusztów z dyfuzorami pozwoliło na stworzenie mini pęcherzyków powietrza (im więcej pęcherzyków, tym większa powierzchnia styku powietrza ze ściekami – tlenu z zanieczyszczeniami). W komorach montujemy obecnie urządzenia, które doprowadzają powietrze i siatką rur rozprowadzają je równomiernie w reaktorze SBR. Wylot następuje przez setki dyfuzorów, które przypominają piłeczki. Mają one mikroskopijne dziurki, przez które wydostaje się powietrze. Są na tyle małe, że powietrze podają sprężarki, ale dzięki temu do środka nie ma prawa dostać się woda.
Osady są odbierane do komory stabilizacji osadów. Następnie „idą” na prasę, gdzie są odsączane (odwadniane). Ścieki oczyszczone w końcowym efekcie, po pomiarze i uzyskaniu parametrów jakościowych zgodnie z pozwoleniem wodno-prawnym wydanym przez Wody Polskie, trafiają do wylotu. Do oczyszczonego osadu po odwodnieniu dodaje się wapno, żeby je zneutralizować (higienizacja osadu) i mieć możliwość rolniczego wykorzystania.
Teraz jeszcze trochę o samych pracach budowlanych. Oddaję głos Marcinowi Lipskiemu, inspektorowi nadzoru robót budowlanych:
– Skala budowy jest duża. Początek to oczywiście roboty ziemne i żelbetowe. Główny reaktor biologiczny ma trzy komory o pojemności 9.600 m³ każda. Komory mają wymiary 8×24 m i wysokość czynną 5 m. Reaktor posadowiliśmy na płycie dennej o grubości 80 cm ze względu na tak duże obciążenie i bezpieczne zakotwiczenie ścian. Zużyliśmy na nią 800 m³ betonu wodoszczelnego W8, a betonowanie trwało 12 godzin bez przerwy. Ciekawe są dylatacje ścian. Wstawialiśmy taśmy i rury, aby dylatacje ukierunkować oraz żeby ściana nie pękała w sposób niekontrolowany. W tej chwili jesteśmy już po próbach szczelności, które udowodniły, że wszystkie komory zbiornika SBR są szczelne.
Reaktor biologiczny będzie zhermetyzowany, a odprowadzane powietrze będzie oczyszczane na biofiltrach. Pozwoli to na ograniczenie uciążliwości zapachowych.
I na koniec wyobrażenie budowy w finansach. Etap I: całkowity koszt robót: 12.490.265,01 zł – dofinansowanie: 8 mln zł i etap II odpowiednio: 10.300.000 zł – dofinansowanie: 7.955.284,55 zł. Program został dofinansowany z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych.
Barbara Klem
Zdjęcia: Energo Inwest JK Białystok
| Kierownik budowy: Paweł Stanisławski Kierownik robót sanitarnych: Anna Krząścik Inspektorzy nadzoru: Energo Inwest JK Białystok w składzie: Marcin Lipski (bud.), Marcin Nikonowicz (el.), Mieczysław Kucharski i Jerzy Kania (sanit. i technologia) Wykonawca: Eko-MTK Nadarzyn Inwestor: Gmina Szczuczyn |
