Janusz Krentowski, członek Podlaskiej OIIB uczestniczył w I Ogólnopolskiej Konferencji „Dzień wielkiej płyty”, która odbyła się 6 lutego w ramach poznańskiej Budmy.
Dr hab. inż. Janusz Krentowski, prof. Politechniki Białostockiej wystąpił z referatem „Rozbiórka jako laboratorium w skali rzeczywistej – wnioski dla diagnostyki i oceny trwałości konstrukcji wielkopłytowych.” Współautorami prezentacji są: dr inż. Maciej Wardach, absolwent Szkoły Doktorskiej Politechniki Białostockiej i mgr Jakub Ejdys, absolwent Politechniki Poznańskiej, obecnie uczestnik Szkoły doktorskiej PB.
W Polsce mamy kilka milionów mieszkań w budynkach wielkopłytowych. Konferencja zorganizowana po raz pierwszy w skali kraju przez poznański Oddział Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, stanowiła platformę wymiany wiedzy pomiędzy środowiskiem naukowym, projektantami, inżynierami oraz przedstawicielami praktyki inżynierskiej. Skierowana była do specjalistów zajmujących się problematyką budowlaną, architektoniczną i urbanistyczną w zakresie remontów i modernizacji budynków oraz rewitalizacją terenu wokół nich, do zarządców przedmiotowych budynków, ale także do mieszkańców budynków wielkopłytowych zainteresowanych poprawą warunków do życia.
Fakt powszechności wielkiej płyty i duże zainteresowanie tematem sprawiło, że konferencja zgromadziła stu kilkudziesięciu słuchaczy. Byli to przedstawiciele wyższych uczelni technicznych, nadzoru budowlanego, Instytutu Techniki Budowlanej, a także prezesi lokalnych i okolicznych spółdzielni mieszkaniowych, bo praktycznie każda ze spółdzielni w Polsce ma w swoich zasobach budynki z wielkiej płyty. To szacowne gremium było bardzo zróżnicowane również pod względem wieku, starsi praktycy i naukowcy dzielili się wiedzą z uczestnikami, wśród których było wielu studentów, doktorantów, młodych inżynierów.
Celem konferencji było przedstawienie aktualnego stanu budynków wielkopłytowych, nakreślenie potrzeb remontowo-modernizacyjnych, omówienie możliwości poprawy ich stanu technicznego, warunków funkcjonalno-użytkowych, bezpieczeństwa oraz wytyczenia planów działania we współpracy z zainteresowanymi podmiotami.
Jednodniowe spotkanie było podzielone na trzy sesje tematyczne. We wprowadzeniu Józef Jasiczak – prezydent Wielkopolskiej Izby Budownictwa przedstawił historię budownictwa wielkopłytowego, jego stan aktualny i przyszłość. Następnie o problemach eksploatacyjnych budynków wielkopłytowych mówił Marcin Kanoniczak z Politechniki Poznańskiej. Paweł Łukaszewski, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Poznania, zwrócił uwagę na stan techniczny budynków z wielkiej płyty przez pryzmat wyników kontroli, zlecanych przez poznańskie spółdzielnie mieszkaniowe. A kontrole stanu technicznego budynków wielkopłytowych relacjonował Jarosław Szulc z Instytutu Techniki Budowlanej. Pierwszą sesję zakończyło wystąpienie Piotra Knyziaka z Politechniki Warszawskiej, który mówił o wpływie wybuchów gazu i pożarów na integralność konstrukcyjną budynków wielkopłytowych, przeprowadzając analizę mechanizmów uszkodzeń i alternatywnych ścieżek przenoszenia obciążeń.
W sesji drugiej głos zabrali: Agata Gawlak – dziekan Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej z wykładem nt. „Dostępność budynków z wielkiej płyty, a starzenie się społeczeństw. Szanse i zagrożenia.” i Zbigniew Pelczar – Schindler Polska – „Nowy poziom dostępności z Schindler Polska – w jaki sposób windy podnoszą komfort i likwidują bariery architektoniczne w budynkach z wielkiej płyty” i my, reprezentanci Podlasia.
Skupiłem się na omówieniu metodyki badań obiektów z wielkiej płyty, wykonanych metodami niszczącymi i nieniszczącymi. Rzadko zdarzają się takie możliwości, a my mogliśmy je realizować w 2021 r. podczas rozbiórki siedziby Miastoprojektu w Białymstoku. Budynki były zrealizowane w technologii OWT 67.
Artykuły na temat rozbiórki obiektu oraz jego historii ukazały się we wrześniowym wydaniu „Budownictwa i Architektury Podlasia” Nr 3/2021. Zachęcam do przypomnienia sobie tych tematów.
Był to dla nas inżynierów swoisty poligon doświadczalny, który nazwaliśmy laboratorium w skali rzeczywistej. Wykonaliśmy tam szereg unikalnych badań, wnikliwie dokumentując sposób ich przeprowadzenia i uzyskane rezultaty. Pokazałem uczestnikom konferencji zdjęcia, filmy, procedurę wykonywania odkrywek i pobierania próbek, a następnie skomentowałem uzyskane wyniki badań. Podsumowanie? Ponad 40-letni wtedy budynek, który dodatkowo przez ostatnie dziesięć lat był wyłączony z eksploatacji, nie miał poważnych uszkodzeń konstrukcyjnych. Więc widzimy, że na miarę czasów, w których powstawał (kiedy jakość realizowanych inwestycji budowlanych była stosunkowo niska), był dobry jakościowo. Prefabrykaty, które produkowano w wytwórniach, tzw. fabrykach domów, przechodziły odpowiednią kontrolę jakości. O ile na placu budowy zostały zmontowane z zachowaniem wymaganych tolerancji, to jakość całego budynku była bez zastrzeżeń. Podczas projektowania elementów prefabrykowanych przyjmowano stosunkowo duże zapasy nośności, ponieważ metody obliczeniowe w tamtych czasach były mocno przybliżone i większy priorytet miał aspekt bezpieczeństwa niż uzyskanie specjalnych oszczędności. Podobne do naszych wnioski można w odniesieniu do innych systemów budownictwa wielkopłytowego.
Wyniki naszych badań są bardzo ważne z praktycznego punktu widzenia. Trwałość obiektów wielkopłytowych oceniano na 50 lat, więc w tej chwili wyczerpały one zakładany termin. W związku z tym temat jest aktualny i wart kontynuowania, szczególnie w formie takiej konferencji, która w jednym miejscu łączy wszystkie zainteresowane środowiska. Organizatorzy również to zauważyli i zapowiedzieli cykliczność wydarzenia.
Wytyczne, które formułujemy w zakresie badań i wzmacniania zdegradowanych elementów konstrukcyjnych, są na tyle uniwersalne, że mogą być zastosowane (z drobnymi modyfikacjami) w każdym rodzaju wielkiej płyty. Oprócz trwałości konstrukcji, istotne są też kwestie instalacji i wentylacji, które są obecnie niewydolne albo niespełniające wymogów. Bo jeśli chodzi o jakość budynku, to wszystkie te elementy mają wpływ na jego bezpieczeństwo, stan techniczny i sposób użytkowania. Te tematy były również poruszone w Poznaniu, ale oczywiście jeden dzień na to wszystko to za mało.
Konferencję zakończyło ogłoszenie wyników konkursu na prace dyplomowe pt. budynki z wielkiej płyty na nowo – rewitalizacja części wspólnych z poprawą dostępności (w programie jest tytuł Nowoczesne technologie w budownictwie) i panel dyskusyjny: „Przyszłość wielkiej płyty”.
dr hab. inż. Janusz Krentowski, prof. PB, członek Podlaskiej OIIB
oprac. BK
Zdjęcia: archiwum organizatora PZITB Oddział Poznań
