25 sierpnia 2025r. minęło dziesięć lat od śmierci prof. dr. hab. inż. Andrzeja Łapko. Wybitnego naukowca Politechniki Białostockiej, wieloletniego członka Podlaskiej OIIB.
Przyjaciele i znajomi uczcili tę rocznicę mszą świętą i wizytą na cmentarzu.
Prof. Andrzeja Łapko „pożegnaliśmy” na łamach „Biuletynu Informacyjnego” POIIB (str. 42) w grudniu 2015 r. Zachęcam do przypomnienia sobie tych treści.
Mimo upływu czasu, pamięć o profesorze jest wciąż żywa wśród pracowników Politechniki Białostockiej i w gronie czynnych zawodowo inżynierów budownictwa. O szersze przypomnienie sylwetki prof. Andrzeja Łapko poprosiłam Martę Kosior-Kazberuk – rektor Politechniki Białostockiej.
Prof. Andrzeja Łapko był nauczycielem, naukowcem, szefem, przyjacielem. Był również społecznikiem o niebywale szerokim spektrum działalności. Skupię się tu jednak na jego działalności na rzecz szeroko pojętego środowiska akademickiego.
Urodził się w Płocku w 1949 r. W 1971 r. ukończył studia inżynierskie w płockiej filii Politechniki Warszawskiej. Później zdecydował się na kontynuowanie studiów na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, uzyskując w 1973 r. tytuł magistra inżyniera budownictwa. Ten okres studiów ugruntował jego zainteresowania zawodowe i naukowe związane z dziedziną budownictwa betonowego. W następnych latach podjął studia doktoranckie w Politechnice Warszawskiej, by pięć lat później, na tym samym Wydziale, obronić rozprawę doktorską zatytułowaną „Wpływ obciążenia niesymetrycznego na żelbetową okrągłą komorę silosu”.
Po ukończeniu studiów Profesor podjął pracę na Politechnice Białostockiej. Od 1993 r. nieprzerwanie pełnił funkcję kierownika Katedry Konstrukcji Betonowych, a następnie Konstrukcji Budowlanych na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska PB (obecnie Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku). Jego istotny wkład w rozwój naukowy Katedry Konstrukcji Budowlanych polegał m.in. na wypromowaniu sześciu doktorów nauk technicznych w dyscyplinie budownictwo. Przy czym dwie rozprawy zostały wyróżnione przez Radę Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska, a za promotorstwo jednej z nich otrzymał wyróżnienie w Konkursie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jako uznany i wybitny autorytet w zakresie konstrukcji z betonu, był recenzentem w licznych przewodach doktorskich i przewodach habilitacyjnych w Politechnice Białostockiej i wielu uczelniach w kraju. Opracował recenzje w postępowaniu o uzyskanie praw habilitowania oraz recenzje w przewodach na tytuł profesora, znacząco przyczyniając się w ten sposób do rozwoju dyscypliny naukowej budownictwo w Polce.
Wraz z zespołem z Politechniki Białostockiej w latach 2007-2008 zorganizował cykliczną 53. i 54. konferencję naukową KILIW PAN i KN PZITB w Krynicy Zdrój. Jest to najważniejsza i najbardziej prestiżowa krajowa konferencja naukowa z zakresu budownictwa. Jej organizacja była zawsze ogromnym wyzwaniem nie tylko z uwagi na miejsce i znaczącą liczbę uczestników, ale również z uwagi na wymagany bardzo wysoki poziom merytoryczny. Jeszcze do niedawna, zaprezentowanie referatu na tej konferencji było wymogiem koniecznym w dorobku przedkładanym w procedurze habilitacyjnej z zakresu budownictwa. Konferencje organizowane przez Politechnikę Białostocką dotyczyły „Problemów budownictwa na terenach ekologicznie cennych” i „Zrównoważonego rozwoju w budownictwie”.
Jego prace naukowe, artykuły i referaty oraz sześć książek naukowych i podręczników akademickich mają charakter utylitarny. Szczególnie podręczniki, za które otrzymał nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2002), a także Ministra Transportu i Budownictwa (2006) są do dzisiaj wykorzystywane przez studentów, wykładowców akademickich, a także praktyków – projektantów konstrukcji z betonu w Polsce i w Europie. Kiedy się ukazały były rzeczywiście rozchwytywanymi pozycjami, a profesor był prawdopodobnie najpopularniejszym autorem podręczników do projektowania konstrukcji żelbetowych. Jego książki w przystępnej formie prezentowały te zawiłe zagadnienia, zawierały bardzo przydatne z praktycznego punktu widzenia algorytmy, wskazówki i przykłady obliczeniowe. Jeden z podręczników został napisany we współpracy z duńskim naukowcem B. Ch. Jensenem, a w trakcie pobytu profesora na stażu naukowo-dydaktycznym na stanowisku profesora wizytującego w Uniwersytecie da Beira Interior w Portugalii, powstała książką „Mechanics and Design of Reinforced Concrete Members in the Light of Eurocode 2”.
Profesora zapraszano do licznych Komitetów Naukowych konferencji krajowych i zagranicznych, był członkiem Rady Naukowej Instytutu Techniki Budowlanej, wieloletnim członkiem Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN, co było wyrazem szczególnego uznania środowiska naukowego w Polsce. Jako przewodniczący Komitetu Nauki PZITB, skupiał i animował działalność Komisji Nauki PZITB wszystkich ośrodków w Polsce, dbał o szeroki, światowy wymiar działalności tej Komisji. Szczególnie w okresie zmian w przepisach regulujących zasady projektowania konstrukcji (np. podejście do projektowania według Euro Code, a później Model Code), a także w okresie zmian ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, dbał o to, aby najnowsze informacje w tym zakresie docierały do wszystkich ośrodków w Polsce, a także proponował środowisku „budowlanemu” wspólne podejście do rozwiązywania, związanych z tymi zmianami, problemów np. w zakresie efektów kształcenia i programów studiów na kierunku budownictwo.
Profesor Andrzej Łapko był również wiceprzewodniczącym Rady Fundacji PZITB Inżynieria i Budownictwo, członkiem Komitetu Technicznego 307 „Budownictwo zrównoważone” w Polskim Komitecie Normalizacyjnym, aktywnym członkiem Podlaskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Udzielał się również w organizacjach i stowarzyszeniach międzynarodowych. Był delegatem krajowym Fédération Internationale du Béton (fib), członkiem International Association of Bridge and Engineering Structures, oraz członkiem kolegiów redakcyjnych krajowych i zagranicznych czasopism naukowych.
Nad podwyższeniem jakości kształcenia w polskich uczelniach pracował jako bardzo aktywny ekspert Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Uczestniczył w ocenie jakości kształcenia na kierunku budownictwo w wielu uczelniach w Polsce.
Dorobek dydaktyczny profesora był również imponujący. Wypromował ok. 200 inżynierów i magistrów budownictwa, a kilkanaście prac dyplomowych zostało nagrodzonych i wyróżnionych w „Konkursie na najlepsze prace dyplomowe”. Profesor był cenionym i szanowanym nauczycielem akademickim nie tylko wśród studentów Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska. Podczas konferencji w różnych miejscach w Polsce studenci innych uczelni przychodzili specjalnie na jego wystąpienia, żeby w ogóle spotkać/zobaczyć autora najpopularniejszych podręczników do żelbetu. Kształcił przyszłą kadrę zawodową z teorii obliczania i zasad projektowania konstrukcji betonowych oraz konstrukcji inżynierskich z betonu, a także prowadził seminaria dyplomowe inżynierskie i magisterskie. Dzisiaj jego wychowankowie piastują znaczące funkcje w strukturach uczelni, instytucjach samorządowych i dużych przedsiębiorstwach.
W latach 1990-1993 był prorektorem Politechniki Białostockiej ds. studenckich i dydaktyki, a w latach 1999-2002 prorektorem ds. promocji i współpracy.
Już na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku organizował wyjazdy naukowo-dydaktyczne pracowników i studentów Politechniki Białostockiej do zagranicznych ośrodków naukowych, a także wizyty zagranicznych pracowników i studentów w Politechnice Białostockiej (pierwsza duża wymiana studentów i pracowników miała miejsce w 1993 r.). W latach 1995-1996 przebywał na stażu naukowo-dydaktycznym na stanowisku profesora wizytującego w Uniwersytecie da Beira Interior w Portugalii, podczas którego wraz z grupą naukowców z innych polskich ośrodków pomagał organizować kierunki studiów technicznych w tej uczelni. Uczestniczył w tworzeniu programów studiów, współorganizował laboratoria naukowo-dydaktyczne. Jego pobyt w uczelni portugalskiej zaowocował wieloletnią owocną współpracą z tą uczelnią, obejmującą wymianę studentów i pracowników, robocze programy naukowe, wspólne publikacje i konferencje. Uniwersytet da Beira Interior był pierwszą uczelnią, z którą Politechnika Białostocka nawiązała wieloletnią wymianę studentów i pracowników w ramach programu Erasmus. Było to możliwe dzięki osobistemu zaangażowaniu profesora, a także dzięki np. funkcjonującemu w tej uczelni programowi kierunku studiów budownictwo, bardzo zbliżonemu do obowiązującego w PB (którego oczywiście był współautorem). Profesor przecierał ścieżki, którymi podążali później jego współpracownicy.
Za jego kadencji jako prorektora ds. studenckich, zaszły istotne zmiany zbliżające politechnikę do uniwersytetów europejskich, ponieważ był to początkowy okres wdrażania założeń Procesu Bolońskiego, obowiązującego obecnie w większości krajów świata. Można powiedzieć, że profesor zapoczątkował w Politechnice Białostockiej umiędzynarodowienie. Był organizatorem biura programu „Socrates Erasmus”, taką nazwę nosił niegdyś program obecnie znany pod nazwą Erasmus+. Ta jednostka później przekształciła się w Biuro Współpracy Międzynarodowej, prężnie działający zespół pozyskujący liczne projekty przeznaczone na umiędzynarodowienie uczelni. Dzięki temu, Politechnika Białostocka jest rozpoznawalna w świecie. Profesor reprezentował uczelnię w Europejskim Stowarzyszeniu Wydziałów Budownictwa (AECEF) oraz Europejskiej Unii na Rzecz Kształcenia i Praktyki w zakresie Budownictwa Lądowego (EUCEET). To ponadnarodowe organizacje zajmujące się między innymi, unifikacją kształcenia, standardami jakości kształcenia i wytycznymi do programu studiów na kierunku budownictwo.
Współpracownicy znają profesora jako człowieka skromnego, uczynnego, niezwykle pracowitego oraz bardzo wymagającego w stosunku do siebie. Był znany z rzetelności swoich recenzji i ocen. Jako przełożony dawał pracownikom pełne możliwości indywidualnego rozwoju. Jako współautor zawsze brał na siebie większą część pracy. Po jego książki sięgają kolejne rzesze projektantów, studentów i doktorantów. Nie ma wręcz pracy poświęconej zagadnieniom projektowania konstrukcji żelbetowych, w której nie odnaleźlibyśmy odwołań do Jego dorobku naukowego.
Prywatnie był głęboko wierzącym, prawosławnym chrześcijaninem. W latach 2003-2014 pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Głównego Bractwa świętych Cyryla i Metodego. Był założycielem Niepublicznej Szkoły Podstawowej św. Cyryla i Metodego w Białymstoku oraz Niepublicznego Przedszkola św. Młodzieńca Gabriela w Bielsku Podlaskim. W chwilach bliskości opowiadał nam o swojej posłudze i zaangażowaniu na rzecz cerkwi. Zachęcał do praktykowania wiary. W swoich rozmowach budował pomosty z niewierzącymi lub ludźmi, których wiara różniła się od jego.
Pamięć o śp. prof.e Andrzeju Łapko będzie ciągle żywa.
Marta Kosior-Kazberuk, rektor Politechniki Białostockiej
zdjęcia: archiwum Politechniki Białostockiej
28 marca 2022 r. białostoccy radni jednogłośnie przyjęli wniosek, z którym wystąpili pracownicy Politechniki Białostockiej oraz Stowarzyszenie Bractwo Prawosławne świętych Cyryla i Metodego o nazwanie imieniem prof. Andrzeja Łapko ronda położonego na osiedlu Wygoda, u zbiegu ulic gen. Nikodema Sulika i Ciołkowskiego. Zdjęcie z uroczystości 9 czerwca 2022 r., kiedy Tadeusz Truskolaski – prezydent Białegostoku spotkał się z rodziną profesora – żoną Nadzieją Łapko i synową Grażyną Maliszewską-Łapko, a także wnioskodawcami. Prezydent przekazał im na pamiątkę uchwałę, której wykonanie powierzyła mu Rada Miasta
W ostatnich latach swojej działalności prof. Andrzej Łapko stworzył na uczelni Laboratorium Katedry Konstrukcji Budowlanych do prowadzenia badań materiałów i konstrukcji na europejskim poziomie. Dzisiaj jego działalność naukową kontynuują wychowankowie, a Laboratorium nosi jego imię. W ten sposób upamiętniliśmy go w dowód wdzięczności za wieloletnią nieustanną inspirację do twórczej pracy i motywację do poszukiwania własnych dróg naukowych, które pozwoliły nam rozwinąć się zawodowo. Jego rozumna i pełna dobroci twarz i uśmiech jego oczu spoglądających na nas z tablicy pamiątkowej towarzyszą nam codziennie
